Πέμπτη, 6 Μαρτίου 2008

Τα «ΦΡΑΤΖΟΛΙΑ» του χωριού μου

«Απ’ τα’ Αη-ντωνιού και πέρα
δώσ’ του φουστανιού σ’ αέρα»
Tο τοπικό «καρναβάλι» της Νοτιοδυτικής Σάμου τα «Φρατζόλια» έχει βαθιές ρίζες που φτάνουν αιώνες πίσω. Απ’ τ’ Αη-ντωνιού και πέρα παρέες με μασκαράδες ντυμένοι με ότι πρόχειρο βρεθεί δημιουργώντας με αυτοσχεδιασμό αστείες φιγούρες, κυκλοφορούν τα σκοτεινά βράδια στα σοκάκια θορυβώντας με πειράγματα στους διαβάτες, μπαίνουν στα καφενεία και σε σπίτια, χορεύουν, τραγουδούν και επιζητούν κεράσματα χωρίς να αποκαλύπτουν την ταυτότητά τους, (σαν Bloggers καλή ώρα) …
Τα φρατζόλια συρρέουν κατά παρέες την Κυριακή της δεύτερης Αποκριάς στην αίθουσα του Πολιτιστικού συλλόγου κι από κεί αρχίζουν την «παρέλασή τους» στις ρούγες του χωριού μέσα σε τρελό κέφι και απρόοπτα δίνοντας την παράστασή τους σε γειτονιές, πλατείες και καφενεία με την συμμετοχή και παρακολούθηση πλήθους κόσμου.
Τα τελευταία χρόνια πιο οργανωμένες ομάδες καταπιάνονται και σατιρίζουν τα πιο επίκαιρα «καυτά» θέματα τοπικά και γενικότερα όπως την «Μπάντα του Δήμου», τα «Πεδία Βολής», τον «Καραγκιόζη» του Πολ. Συλλόγου, τη «Νόσο των πουλερικών» κ.α.- Στο τέλος καταλήγουν πάλι στη λέσχη του Συλλόγου όπου και ακολουθεί γλέντι με ζωντανή μουσική, τα λεγόμενα «αδιάντροπα» αποκρηάτικα τραγούδια που κανείς δεν κοκκινίζει ακούγοντάς τα, με χορό, μεζέδες και άφθονο κρασί μέχρι πρωίας.

«Λέτι μ’ του να σας χαρώ, τσ’ μάνας σας του μαλλιαρό.
Τώρα είν’ απουκρηές κι του κάν’νι κι οι γριές.
Μια γριά μουνουδουντού π….σα γύριβι παντού
κι άλλη μια ξικλειδουμέν’ πού…α ήθιλ’ η καημέν’.
Μεσ’ του παλιουκάνατου βάλ του κι τραντάνατου
μεσ’ τουν παλιουντινικέ βάλτου μ… σ’ να πιεί καφέ.
Χέστι μ’ του τσιρλίστι μ’ του λιανουκατουρήστι μ’ του.
Του μ……ί και του χταπόδ’ όσου του χτυπάς απλών’
Του μ….ί του τρικαντό έχει κάμαρις ουχτώ
μα η καταμισνή καμάρα είνι φόβους κι τρουμάρα.
Του μ…..νί δεν είν’ αρνί να του βάλεις στου παχνί
το μο…..ί θέλει παιχνίδια με τον π…… ο και τα’ αρ……ια.
Του μ….ού σου του γλουσίδ’ μούδουσι κλουτσά στ’ αρ…..δ’.
Το μ.....ί σου κι ένα πράσου τι μου δίνεις να στου πιάσου.
Πού…α ακούμπ’σι στου μηρί σ’ χιριτίσματα στου μ…ί σ’.
΄Αμα κάτσ’ς κι τουνι φας στουν Παράδεισου θα πας
άμα λάχ’ κι δε καθήσ’ς Νααάάά Παράδεισου θα ιδείς.
κ.λ.π. . . . . . κ.λ.π. »











Η λέξη «Φρατζόλια» πιθανότατα προήλθε από τη φράντζα, που σημαίνει στόλισμα, τα δε Διονυσιακά δρώμενα στο τοπικό αυτό «καρναβάλι» δεν έχουν καμμιά σχέση με τα ξενόφερτα «Show» που θεωρούν υποχρέωση όλοι δήμοι να προσφέρουν στους πολίτες τους, αλλά είναι συνέχεια μιας μακρόχρονης λαϊκής παράδοσης που φτάνει σύμφωνα με κάποιες γνώμες στα αρχαία «Ανθεστήρια» κατά τα οποία οι πρόγονοί μας γιόρταζαν τον ερχομό της Άνοιξης με ότι αυτή φέρνει στη ζωή και τη διάθεση των ανθρώπων, αλλά ταυτόχρονα ήταν και μια γιορτή αφιερωμένη στους νεκρούς. Πίστευαν ότι κατά τη δεύτερη μέρα των Ανθεστηρίων, άνοιγαν οι πύλες του Άδη και οι νεκροί ανέβαιναν στον Απάνω Κόσμο όπου παρέμεναν για τρεις μέρες. Σ’ αυτό το διάστημα πολλοί θέλοντας να παραστήσουν τους πεθαμένους που κυκλοφορούσαν κρυφά ανάμεσα στους ζωντανούς, μεταμφιέζονταν και συμπεριφέρονταν αλλόκοτα χορεύοντας και πηδώντας. Οι άνθρωποι τους έκαναν μεγάλες τιμές και τους ταΐζανε «πανσπερμία», ένα παρασκεύασμα από σπόρους δημητριακών και όσπρια που θυμίζει τα κόλλυβα των μνημόσυνων και του Ψυχοσάββατου.- Τις μέρες της Αποκριάς κυκλοφορούσε επι σειρά ετών και το σατυρικό έντυπο «Ο Άραψ , μια ... καθημερινή εφημερίδα εκδιδόμενη άπαξ του έτους» αλλά μ’ αυτόν θα ασχοληθώ άλλη φορά εκτενέστερα.

11 σχόλια:

Vassia είπε...

Να κι ένας που θυμήθηκε ότι έχουμε Αποκριες :-)

Τι όμορφο ποστ.
Μαθαίνουμε και για έθιμα που δεν γνωρίζουμε.
Φρατζόλια!!!

gskapetis είπε...

Κάποτε με τα τότε μέσα έβγαινε Ο ΑΡΑΨ γιατί ο κόσμος δεν είχε τόσους κινούμενους σχεδιαστές να του κάνουν τη ζωή σήριαλ, σήμερα που έχουμε όλα τα τεχνικά μέσα γιατί να μην τον βγάζουμε άπαξ του έτους ; Τι λες να βάζαμε μπρος από την Καθαροδευτέρα την ιδέα για του χρόνου, να βγάλουμε το εφημεριδάκι; Εγώ προσφέρομαι.

Νίκος Κ. είπε...

και δεν έχω πάει ακόμα!! να η ευκαιρία!

una mama και οχι μονο είπε...

καλα!!!

το τι γελιο εχω ριξει με τις αποκριατικες αναρτησεις που αναφερονται στα τοπικα εθιμα δε λεγεται...

ειδικα στα μερη που αφορουν τα αθυροστομα αστεια...καλο τριημερο να περασεις!!!

mtryfo είπε...

η μουσική σου είναι πολύ ποιοτική, αλλά η ανάρτησή σου ακόμα καλύτερη.
Τα φιλιά μου στην όμορφη Σάμο, που την επισκέφτηκα πριν "κάμποσα" χρόνια και έμεινε στην καρδιά μου.
Ελπίζω να την ξαναβρώ σύντομα

zentikes είπε...

τι ειναι αυτη η Σαμος;;;;
ολα τα εχει φαντασου 10 μερες εκατσα
πριν απο 6 χρονια και με πιανω ωρες ωρες να την σκεφτομαι μολις ακουω την λεξη νησι

πολυ ομορφο ποστ

ΦΥΡΔΗΝ-ΜΙΓΔΗΝ είπε...

Το καταδιασκέδασα με τα έθιμά σας
:-)))

ΚΑΛΑ ΦΡΑΤΖΟΛΙΑ!!!!

Φιλί και Γλαρένιες αγκαλιές

Side21 είπε...

@ Βάσσια ... Τα ήθη και τα έθιμά μας είναι ένας θησαυρός που μας άφησαν οι πρόγονοί μας κι έχουμε υποχρέωση να τον παραδώσουμε αμόλυντο στο μέλλον.

@ Γιώργο μου ... πολύ καλή η ιδέα σου για τον Άραβα … από θέσεως όμως θα ξέρεις ότι όσο κι αν υπάρχει μια αθωωτική απόφαση στο Πλημ/κείο Σάμου εκκρεμούν ακόμα 2 μηνύσεις «κατ’ αγνώστων» … Βλέπεις δεν έχουν όλοι το ίδιο χιούμορ με σένα.

@ νίκο κ ... Μικρός είσαι ακόμα ... ιδού η Σάμος . . . . !!!

@ una mama ... και που να ‘σαι στο συρμό μετά από κάμποση σούμα και γλυκό κρασί και να τ’ ακούς από γεροτράγους αποκρηάτες συνοδεία τσαμπούνας . . .

@ mtryfo ... Διάβασα και τη δική σου αφιέρωση για τα παραδοσιακά αποκρηάτικα έθιμα στη Συμπρωτεύουσα. Αν σου άρεσε η Σάμος να ξανάρθεις, έχει απευθείας πλοίο και αεροπλάνο. Όσο για τη μουσική είναι ο γιος μου, μόνο που μου έριξε βρίσιμο γιατί δεν έβαλα στο ραδιάκι τις καλύτερες εκτελέσεις του.

@ Αλέξανδρε ... ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια, υπάρχουν ίσως κι ομορφότερα νησιά απ’ το δικό μου, αλλά εγώ νομίζω πως δε θα μπορούσα αλλού να ζήσω …

@ Γλαρένια μου ... να ‘σαι καλά, ψάξε κι άλλο, εύχομαι να βρεις ακόμα μερικά τέτοια ελαττώματα … σου κάνουν καλό !!!

Roadartist είπε...

χαχα καταπληκτικό!
Στην επαρχία ζείτε αυτές τις μέρες αληθινά και πολύ ζωντανά!
Εμείς εδώ στην Αθήνα είμαστε σαν "αποστειρωμένοι"..
καλο 3ημερο!!

ζαφορα είπε...

Ενας λογος που σεριανιζω τα χωρια
ειναι τα ατελειωτα ηθη και εθιμα.
Στη Σαμο θαρω περνατε καλα...!
Χαιρομαι που δεν εχει χαθει
η παραδοση του τοπου σας.
Τιμη και καμαρι σας....!!!!!

Να περνας παντα καλα.

panoptis είπε...

καλημέρα...
πολύ λεμόνι μην ξεχάσεις για τις οβριές σου. α...ρίξε και λίγα σπαραγγάκια μέσα, τις γλυκαίνουν.
και στείλε κι ένα πιάτο κατά δώ.